Si ta përgatisësh makinën për dimër: udhëzues praktik për Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni të Veriut
harnex
Dimri në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut nuk është i njëjtë kudo. Në Tiranë, Durrës ose Shkup mund të kesh vetëm shi dhe të ftohtë. Në Kukës, Korçë, Prishtinë ose në rrugët malore mund të gjesh borë dhe akull për javë të tëra. Një makinë e papërgatitur në këto kushte është rrezik për ty dhe për të tjerët. Në këtë udhëzues po tregojmë çfarë duhet kontrolluar para se të vijë i ftohti, dhe çfarë thonë rregullat në secilin vend.
Pse ia vlen ta nisësh tani
Fundi i shtatorit dhe tetori janë koha më e mirë për përgatitje. Servisët dhe gomisteritë nuk janë ende të mbingarkuar. Çmimet e gomave dimërore zakonisht rriten kur bie bora e parë. Dhe një defekt i vogël që sot kushton pak, në dimër mund të të lërë në mes të rrugës.
Hapi 1: Gomat dimërore
Gomat janë e vetmja pjesë e makinës që prek rrugën. Kur temperatura bie nën 7°C, goma verore ngurtësohet dhe humb kapjen. Goma dimërore mbetet e butë dhe ka kanale më të thella që largojnë ujin, borën dhe baltën.
Si ta njohësh gomën dimërore: në anë të gomës duhet të ketë shenjën M+S (ose MS, M&S) ose simbolin e flokës së borës brenda një mali me tre maja (3PMSF). Simboli 3PMSF tregon që goma është testuar për borë.
Thellësia e kanaleve: për gomat dimërore rekomandohet minimum 4 mm. Nën këtë nivel, kapja në borë bie ndjeshëm. Mund ta matësh me një matës të thjeshtë në çdo gomisteri.
Mosha e gomës: kontrollo kodin DOT në anë të gomës. Katër shifrat e fundit tregojnë javën dhe vitin e prodhimit (p.sh. 3821 do të thotë java 38 e vitit 2021). Gomat më të vjetra se 5 deri në 6 vjet humbin elasticitetin, edhe nëse duken të reja.
Presioni: presioni bie kur temperatura bie. Kontrolloje një herë në muaj, me gomat të ftohta, sipas vlerave në derën e shoferit ose në manualin e makinës.
Nëse jeton në zonë bregdetare dhe rrallë del në mal, gomat "all season" me simbolin 3PMSF mund të jenë një kompromis i arsyeshëm. Për zonat malore, goma dimërore mbetet zgjedhja më e sigurt.
Hapi 2: Çfarë thonë rregullat në secilin vend
Rregullat ndryshojnë nga një vend në tjetrin. Ato mund të ndryshojnë edhe me kohën, prandaj kontrollo gjithmonë burimet zyrtare para se të udhëtosh.
Në Kosovë: nga 15 nëntori deri më 15 mars, të gjitha automjetet në trafik duhet të jenë të pajisura me pajisje dimërore. Kush nuk i ka, rrezikon gjobë nga Policia e Kosovës. Faqja zyrtare: kosovopolice.com.
Në Maqedoninë e Veriut: periudha e detyrueshme është gjithashtu nga 15 nëntori deri më 15 mars. Për makinat deri në 3,500 kg ke dy mundësi: (i) goma dimërore në të katër rrotat, me minimum 4 mm thellësi, ose (ii) goma verore me minimum 4 mm dhe zinxhirë për rrotat tërheqëse. Për makinat 4x4 me goma dimërore kërkohet minimum 6 mm. Gomat me thumba janë të ndaluara. Faqja zyrtare: mvr.gov.mk.
Në Shqipëri: nuk ka një periudhë të vetme kombëtare si në Kosovë ose Maqedoni. Megjithatë, kur bie borë, Policia e Shtetit mund t'i bëjë të detyrueshme gomat dimërore dhe zinxhirët në akse të caktuara. Kjo ndodh zakonisht në zonat e Shkodrës, Kukësit, Korçës, Dibrës dhe Gjirokastrës, si dhe në Rrugën e Kombit, Rrugën e Arbrit dhe Llogara. Nëse udhëton shpesh në këto zona, gomat dimërore dhe zinxhirët në bagazh janë domosdoshmëri. Ndiq njoftimet e Policisë së Shtetit (asp.gov.al) para çdo udhëtimi.
Nëse udhëton në Kosovë ose Maqedoninë e Veriut gjatë dimrit me makinë të regjistruar në Shqipëri, rregullat e atij vendi vlejnë edhe për ty.
Hapi 3: Bateria
I ftohti është armiku më i madh i baterisë. Në temperatura nën zero, bateria humb një pjesë të fuqisë, ndërsa motori kërkon më shumë energji për t'u ndezur.
Nëse bateria është më e vjetër se 4 deri në 5 vjet, kërkoji servisit ta testojë. Testi zgjat pak minuta.
Shenjat paralajmëruese: motori ndizet ngadalë, dritat dobësohen kur ndez makinën, ose ndizet drita e baterisë në panel.
Kontrollo që kontaktet të jenë të pastra dhe pa oksidim (shtresë e bardhë ose jeshile).
Për makinat elektrike dhe hibride: autonomia bie në dimër. Ngrohja paraprake e kabinës ndërsa makina është në karikim ndihmon të ruash baterinë për rrugën.
Hapi 4: Antifrizi dhe lëngjet
Antifrizi (lëngu i ftohjes): duhet të mbrojë motorin të paktën deri në -20°C, ose -25°C në zonat malore. Servisi mund ta masë me një aparat të thjeshtë. Mos përziej lloje të ndryshme antifrizi pa u konsultuar.
Lëngu i xhamave: zëvendëso ujin me lëng dimëror që nuk ngrin. Uji i thjeshtë mund të ngrijë dhe të dëmtojë pompën ose tubat.
Vaji i motorit: nëse afron koha e ndërrimit, bëje para dimrit. Vaji i ri qarkullon më lehtë në të ftohtë.
Lëngu i frenave: kontrolloje nivelin dhe cilësinë. Lëngu i vjetër thith lagështi dhe ul efikasitetin e frenimit.
Hapi 5: Frenat, dritat dhe fshirëset
Në dimër dita është më e shkurtër dhe dukshmëria më e dobët. Këto pjesë duhet të funksionojnë pa kompromis:
Frenat: kërkoji servisit të kontrollojë disqet dhe ferodat. Në rrugë të lagura ose me akull, distanca e frenimit rritet shumë.
Dritat: kontrollo fenerët, dritat e mjegullës, stopët dhe sinjalet. Fenerët e zverdhur ose të mjegulluar ulin ndjeshëm ndriçimin; pastroji ose polishoji.
Fshirëset: nëse lënë vija ose kërcasin, ndërroji. Janë nga pjesët më të lira të makinës, por ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë tënde.
Ngrohja dhe kondicioneri: sigurohu që sistemi i shkrirjes së xhamit punon mirë. Kondicioneri ndihmon edhe në dimër, sepse thith lagështinë dhe largon avujt nga xhamat.
Hapi 6: Pajisjet që duhet të kesh në bagazh
Zinxhirë të përshtatshëm për madhësinë e gomave. Provoji një herë në shtëpi, jo për herë të parë në borë.
Kruajtëse për akullin dhe furçë për borën.
Kabllo për ndezje ose një ndezës portativ baterie.
Lopatë e vogël, dorashka dhe një batanije.
Elektrik dore dhe karikues celulari për makinë.
Trekëndëshi i sigurisë, jelek reflektues dhe kutia e ndihmës së parë.
Ujë dhe diçka për të ngrënë, nëse udhëton në rrugë malore.
Hapi 7: Si të vozitësh në borë dhe akull
Ngadalëso dhe trefisho distancën nga makina përpara.
Shmang lëvizjet e papritura: nisu, freno dhe kthehu butë.
Në zbritje përdor marshe më të ulëta, në vend që të frenosh vazhdimisht.
Kujdes me urat dhe zonat me hije: aty akulli formohet më parë dhe shpesh nuk duket.
Para se të nisesh, pastro borën nga xhamat, dritat dhe çatia. Bora nga çatia mund të rrëshqasë mbi xham gjatë frenimit.
Mbaje rezervuarin të paktën gjysmë plot. Nëse ngec në trafik ose në borë, do të kesh karburant për ngrohje.
Po blen makinë këtë dimër?
Nëse po kërkon makinë në Harnex gjatë vjeshtës ose dimrit, disa pyetje ia vlen t'i bësh shitësit:
A vjen makina me goma dimërore, apo vetëm me goma verore? Një set i mirë gomash dimërore është vlerë reale.
Sa e vjetër është bateria? Kur janë ndërruar për herë të fundit antifrizi dhe vaji?
A ka makina tërheqje 4x4 ose AWD? Kjo ka rëndësi nëse jeton ose udhëton në zona malore.
A ka ndenjëse të ngrohura, fenerë LED ose sisteme ndihme për shoferin? Këto opsione mund t'i filtrosh direkt në Harnex.
Mund të përdorësh edhe krahasimin në Harnex për të vënë krah për krah deri në 3 makina dhe për të parë cila përshtatet më mirë me kushtet ku vozit.
Këshilla përfundimtare
Përgatitja për dimër nuk kërkon shumë kohë as shumë para. Tri gjërat më të rëndësishme janë (i) gomat e duhura dhe në gjendje të mirë, (ii) një bateri e testuar, dhe (iii) lëngje që nuk ngrijnë. Nëse i kontrollon këto tani, shmang shumicën e problemeve që shfaqen çdo vit me borën e parë.
Po kërkon një makinë më të përshtatshme për dimër, ose do të shesësh atë që ke? Hyr në harnex ose shkarko aplikacionin Harnex për iOS dhe Android.